Artigo de Marcos Pérez Pena publicado en
praza.com:
"Toda a sociedade coñece a Bill Gates ou Steve Jobs. Pero quen coñece a Marissa Mayer? É a presidenta de Yahoo"
Nacida en 1984 Susana Ladra, vicedecana de Organización Académica da
Facultade de Informática da Coruña (UDC),
acumula unha longa lista de méritos, recoñecementos e
responsabilidades. É tamén profesora contratada doutora na súa
facultade. Recentemente
foi recoñecida pola Xunta, co gallo do Día Internacional da Muller, xunto con outras seis profesionais destacadas nos seus
Premio Ada Byron, un
galardón que entrega o Colexio Profesional de Enxeñaría en Informática
de Galicia (CPEIG) para destacar salientar e facer visible a
participación feminina no ámbito da tecnoloxía.
 |
| Susana Ladra, vicedecana da Facultade de Informática da Coruña |
respectivos eidos. Previamente recibira tamén o
Durante a súa etapa de estudante recibiu o primeiro Premio Nacional de
Fin de Carreira de Enxeñaría Informática entregado polo Ministerio de
Educación, o Premio Extraordinario de Doutoramento da UDC o premio á
mellor tese de doutoramento no campo da Recuperación da Información,
outorgado pola Sociedade Española de Recuperación da Información. Nos
últimos anos, Susana Ladra vén desenvolvendo unha intensa actividade
investigadora en distintas áreas, como recuperación de información,
compresión, análise de algoritmos e estruturas de datos. Participou
tamén en proxectos de investigación competitivos e realizou estadías no
CSIC, na Universidade de Chile, na Universidade de Helsinki e na
Universidade de Waterloo (Canadá).
A presenza das mulleres nas carreiras científicas e técnicas
segue sendo baixa, e moito máis en informática. A que cres que se debe?
No curso académico actual, a porcentaxe de mulleres que entraron en
primeiro curso do Grao en Enxeñaría Informática na Universidade da
Coruña é do 13,8%. A porcentaxe é moi baixa, e o máis preocupante é que
segue unha tendencia decrecente. Cando eu estudei a carreira esta
porcentaxe situábase entre un 25 e un 30%. Está claro polo tanto que
este é un ámbito onde as mulleres somos unha minoría, e isto é un
problema: estamos perdendo potencialmente o talento das mulleres que son
afastadas, por un motivo ou por outro, deste campo, e estas mulleres
están a perder oportunidades nun sector en auxe na sociedade na que
vivimos.
O propio Ministerio de Economía e Competitividade recoñece o papel
protagonista das Tecnoloxías da Información no desenvolvemento das
economías e sociedades modernas, xerando un valor bruto de máis dun 20%
do PIB. Na miña opinión, estas porcentaxes tan baixas de mulleres en
informática débense a diversos factores, e especialmente ao
descoñecemento da carreira e da profesión da sociedade en xeral e os
estereotipos de xénero que seguen a prevalecer na elección da carreira
universitaria.
Ademais, existe unha imaxe preconcibida dos informáticos que non se
asemella nada á realidade. En contra do estereotipo de persoa
friki,
asocial e que está pechada na súa habitación cun ordenador, os
enxeñeiros en informática deben ter grandes habilidades sociais, xa que
adoitan traballar en equipo, e moitas das veces en proxectos
multidisciplinares. Teñen que traballar moi directamente con clientes,
entendendo as súas necesidades. Existe un descoñecemento xeneralizado do
que significa e achega a enxeñaría informática na nosa sociedade,
fomentado en parte polo estado no que se encontra na actualidade a nosa
profesión. E non quero entrar aquí no debate sobre a lei de servizos
profesionais e a enxeñaría en informática porque daría para outra
entrevista extensa...
Que proporías como solución ou como estímulo para unha maior incorporación?
Levamos anos intentando buscar solucións para incorporar máis rapazas
cada ano as nosas aulas, pero parece que non somos capaces. Como
sociedade cremos que os estereotipos de xénero xa están superados, pero
aínda hai quen pensa que a informática é cousa de homes. Unha estudante
da nosa facultade comentounos que o seu orientador do instituto intentou
disuadila de que estudase a carreira con ese argumento. É de agradecer
que ela non lle fixese caso.
Con respecto a isto, creo que faltan referentes femininos que sirvan de
modelos a futuras estudantes, e en xeral, a toda a sociedade. Toda a
sociedade coñece nomes de homes de éxito no mundo da informática: Bill
Gates, Steve Jobs, Mark Zuckerberg e un largo etcétera. Pero quen coñece
a Marissa Mayer? É a presidenta de Yahoo. Ou quen sabe que HP ou
Microsoft España están presididas tamén por mulleres? É necesario que as
mozas coñezan que existen mulleres liderando empresas do sector.
Na Facultade de Informática, e dentro da nosa capacidade, intentamos
non perpetuar os estereotipos que antes comentaba, e nas xornadas de
orientación universitaria e nas visitas que fan os estudantes de
instituto á facultade sempre participamos mulleres, de forma que vexan
que a carreira non é unha carreira de homes. E ademais tentamos
transmitir o papel das tecnoloxías da información na sociedade e a
posibilidade de traballar en calquera ámbito. Problema é que esta
información xa chega tarde, no alumnado de secundaria xa observamos que
existen diferenzas en canto ao interese pola carreira por parte de
estudantes.
 |
| Marissa Mayer, presidenta de Yahoo |
É necesario polo tanto transmitir estas ideas ás rapazas moito mais
novas, e en iso tamén intentamos colaborar. O próximo día 24 de abril é o
International Girls in ICT Day, día internacional das rapazas
nas TIC, e celebraranse máis de 2700 eventos en 121 países. Nos
participaremos no organizado polo CESGA en Santiago, polo que animo a
todas as rapazas a que participen no evento e descubran as posibilidades
que ofrece o sector TIC.
Que che levou a ti a interesarte por este campo? Como llo venderías a calquera rapaz ou rapaza que poida estar dubidando se estudar Informática?
Como eu non podía ser menos, dentro do descoñecemento xeral da
profesión, eu entrei cunha idea da carreira diferente á realidade. Eu
entrei na carreira atraída polas ciencias da computación, pola
algoritmia, non tanto polo seu aspecto de enxeñaría, que é o que máis
descoñece a sociedade. E é precisamente este aspecto, no que se aprende a
planificar, deseñar, desenvolver e manter sistemas complexos o que
agora mesmo valoro máis da miña formación. Tratar con clientes, analizar
os requisitos que debe ter o sistema, estimar os recursos necesarios
para o seu desenvolvemento,…
Con respecto a como se pode vender a Enxeñaría Informática, vouche
dicir o que eu digo a todos os estudantes que veñen a visitar a
Facultade de Informática da UDC, e que mesmo está escrito na información
sobre o noso estudo na web. Eu creo que a Enxeñaría Informática é un
traballo apaixonante, que ofrece oportunidades de traballo en contextos
moi diversos e fomenta a innovación en todas as ramas da ciencia. É
parte de todo o que nos rodea, e despois de estudar a carreira podes
encontrar traballo alí onde máis te motive, xa sexa na investigación
computación, ou en empresas dedicadas á biomedicina, á aeronáutica…
Ademais, é un campo moi estimulante, xa que é case imposible predicir
como será o futuro.
 |
| Estudantes da Facultade de Enxeñaría de Bilbao. Axencia EFE. |
E, por suposto, o argumento que pode ter un maior impacto neste momento
de crise e paro no que nos encontramos é a alta empregabilidade dos
enxeñeiros en informática, cun 91,77% traballando, atopando o primeiro
emprego nunha media de 2,46 meses desde que se empeza a buscar traballo.
O número de ofertas de traballo no campo da informática segue crecendo:
segundo as estimacións será o campo con maior potencial de xeración de
novos postos de traballo, cun número moito maior que os demandantes de
emprego neste sector. Sen esquecer a posibilidade de establecerse por
conta propia, que é moito máis doado que en outros campos. Teño moitos
compañeiros que crearon a súa propia empresa con éxito nestes momentos
no que moitas outras empresas doutros sectores están pechando.
Como valoras o desenvolvemento da TIC en Galicia? Estamos
aproveitando todas as oportunidades que se abren neste campo como
deberíamos?
Segundo a miña opinión, Galicia está a superar na boa dirección con
respecto ao desenvolvemento TIC, superando as tradicionais barreiras
xeográficas que supoñen estar nunca rexión ata agora periférica. Creo
que as autoridades son conscientes da necesidade de potenciar esta
Sociedade da Información. Está habendo investimento en modernización, e
parece que estamos a converxer coa Unión Europea no emprego das
tecnoloxías da información e das comunicacións. Por suposto quedan
moitos sitios onde mellorar e potenciar o seu uso, pero creo que imos na
boa dirección.
Somos conscientes e aproveitamos todas as posibilidades que abre o Big Data?
Eu creo que si somos conscientes, e dende todos os ámbitos está xurdindo interese polo
Big Data:
gobernos, empresas, investigadores, … Sabemos que existe información
moi valiosa oculta en grandes volumes de datos que se obteñen de moi
diversas fontes, por exemplo transaccións diarias en bancos,
supermercados, compras online, interaccións en redes sociais, acceso a
páxinas web, sensores, e un moi largo etcétera. Por exemplo, unha rede
de supermercados analiza os patróns de comportamento dos seus
compradores para mellorar as súas vendas, ou un banco pode analizar e
determinar comportamentos anómalos para detectar fraudes. Os gobernos
intentan analizar os comportamentos das persoas para detectar posibles
criminais. Analizando os casos pasados, podemos intentar predicir o
futuro, e, xeralmente, cantos máis casos poidamos analizar, mellor será a
predición.
O problema e que non sempre se sabe como extraer esa información dos
datos, ou non ten os medios técnicos para facelo (sobre todo dependendo
do
big que sexan os datos) ou directamente os datos non teñen a
calidade suficiente para poder obter coñecemento deles. É un campo de
investigación en crecemento, con moita interese por parte dos organismos
tanto públicos como privados, polo que eu auguro avances significativos
nestes próximos anos.
 |
| Sistema operativo Linux, creado por un estudante da Facultade de Informática de Helsinski |
Fixeches varias estadías no estranxeiro. Tras a experiencia, e
en termos comparados, como valoras a formación e a investigación que se
realiza nas nosas facultades?
A verdade e que puiden coñecer de primeira man realidades tan distintas
como as que se encontran na Universidade de Chile, Universidade de
Helsinki (Finlandia) e Universidade de Waterloo (Canadá). Todas elas
importantísimas universidades onde estudaron ou traballaron gañadores de
Premios Nobel, e por tanto, todas teñen unha formación académica de
alto nivel, pero que viven en moi diferentes realidades. Por exemplo, a
formación académica en Finlandia é unha das mellores, ademais de ser
gratuíta tamén no ensino superior. En Chile, pola outra banda, vivíronse
intensas mobilizacións de estudantes, unha de elas coincidiu cando eu
estaba alí, que reclamaban un cambio do sistema educativo superior cun
maior gasto público en educación superior que evite que os estudantes
teñan que pagar unha porcentaxe moi ampla do custo da súa educación, que
acabe cos préstamos universitarios abusivos que tiñan que solicitar.
Ademais, existen universidades de gran prestixio, como a Universidade de
Chile, pero moitísimas universidades pequenas e privadas cunha calidade
discutida, igual que os seus fins supostamente sen ánimo de lucro pero
controladas por grupos empresariais.
En todo caso, toda elas gozan dunha mellor saúde, comparada coa
universidade española, en canto ás posibilidades para os investigadores
novos. Teño compañeiros que, vistas as escasas posibilidades que existen
aquí, están marchando a eses países para poder seguir traballando no
seu. Na actualidade, España sufre un importante problema de
financiamento para investigación.O mellor do sector TIC ao que
pertencemos é que a nosa investigación pode ser aplicada en moi diversos
sectores, polo que actualmente explotamos a nosa investigación en
convenios con empresas ou outras entidades, potenciando a transferencia
da investigación á sociedade.
Los montículos en forma de montañas que asociamos con los volcanes son lo que queda después de que el material arrojado durante las erupciones se haya amontonado y endurecido alrededor de la chimenea volcánica. Esto puede suceder durante un periodo de varias semanas o durante muchos millones de años.
